(1902-1941)
tiyatro oyuncusu
“Ben bu yolun dikenlerini temizliyorum. Arkadan gelenler daha rahat yol alacaklardır.”
1902 yılında, İstanbul’un Kadıköy semtinde dünyaya geldim. İstanbul Kız Sanayi Mektebi’nde eğitim gördüm. Darülbedayi’nin 1918’de tiyatro kursları için açtığı sınavı kazandım. Darülbedayi, Müslüman kadınları, sadece kadınlara özel gösterilerde oynayacakları gerekçesiyle bünyesine almıştı. 1919 yılına kadar oyunların provalarına katıldım, fakat hiç sahneye çıkamadım.
1919 yılının 13 Nisan gecesi Kadıköy’deki Apollon Sineması’nda ilk gösterimi yapılacak olan, Hüseyin Suat'ın "Yamalar" adlı oyununda, Emel rolünü oynayan Eliza Binemeciyan'ın Paris'e gidişi üzerine onun yerine “Jale” takma adı ile sahneye çıktım. Böylece sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadını olarak tarihe geçtim. O günden sonra Afife Jale olarak anılmaya başlandım.
Ancak daha sonraki oyunlarımda polis baskınına uğradım ve her seferinde kaçarak paçayı kurtardım. Babam dâhil herkes sahneye çıkmama karşıydı. Sonunda işten de atıldım. Yaşadığım bu sıkıntılar şiddetli baş ağrılarına neden olunca, doktorum beni morfinle tedavi etmeye başladı. Olan oldu ve ben morfinman oldum.
Yine de tiyatroyu bırakmadım. İstanbul dışında turnelere çıktım. 1923’te Cumhuriyetin ilan edilmesi ile Türk kadının sahneye çıkma yasağı kaldırıldı. Ancak bu kez de morfin bağımlılığın getirdiği engeller nedeniyle tiyatroyu bırakmak zorunda kaldım. Bestekâr Selahattin Pınar ile evliliğim de bu bağımlılık nedeniyle uzun sürmedi. ”Nereden Sevdim O Zalim Kadını” şarkısındaki “Zalim Kadın” bendim.
39 yıllık yaşamımın son sahnesinin perdelerini, Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinin morfinmanlar koğuşunda kapattım.